EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  پیوندهای مفید | نمودار سازمانی | ورود به سايت  |  تماس با ما
مطالعه و پایش مرجان های خلیج فارس و دریای عمان

 

پایش لکه‌های مرجانی در شمال شرقی خلیج فارس

 

نگارنده: جهانگیر واجدسمیعی

 

با توجه به پیش‌بینی‌های علمی، در حال حاضر دمای  تابستانه لکه‌های مرجانی خلیج فارس هم‌تراز با دمایی است که آبسنگ‌های مرجانی تا پایان قرن جاری با آن مواجه خواهند شد. بنابراین، لکه‌های مرجانی خلیج فارس به عنوان مدلی برای درک اثر گرمایش جهانی بر آبسنگ‌های مرجانی مورد بررسی قرار می‌گیرند. اکوسیستم‌های مرجانی خلیج فارس همچنین با ارائه کالا و خدماتی از قبیل غذا و درآمد، فعالیت‌های تفریحی و پژوهشی، دفع ضایعات و حفاظت از سواحل از ارزش اقتصادی بالایی برخوردارند، و به عنوان بخشی مهم از امرار معاش محلی محسوب می‌شوند. با این وجود، این اکوسیستم‌ها توسط عوامل جهانی و محلی شامل تغییرات اقلیم، آلودگی نفتی، ساخت و ساز موج شکن، رسوب ناشی از تحولات ساحلی و لایروبی، صید ماهیان زینتی، آسیب گسترده‌ی لنگرها و تخلیه مواد مغذی و فاضلاب تهدید می‌شوند. در حالی که کاهش اثر عوامل استرس‌زای جهانی نیاز به همکاری‌های بین‌المللی دارد، تاثیرات منفی بسیاری از عوامل محلی را می‌توان با اعمال مدیریت مناسب کاهش داد. با این وجود، کمبود داده‌های زیست محیطی به روز از عوامل بازدارنده‌ی اقدامات مدیریتی به موقع جهت حفاظت از این اکوسیستم‌ها می‌باشد. بنابراین، بررسی‌های مداوم در لکه‌های مرجانی شمال شرق خلیج فارس با اهداف زیر صورت می‌گیرد:

 

·         تعیین وضعیت اکوسیستم‌ها و تهدیدات طبیعی و انسانی،

·         شناخت تغییرات زمانی و مکانی در تنوع و فراوانی موجودات دریایی،

·         شناخت روابط علت و معلولی در این اکوسیستم ها،

·         تعیین مسائل و مشکلات زیست محیطی ناشی از جوامع محلی،

·         شناسایی کیفیت عملکرد اقدامات مدیریتی محلی در حال انجام.

        

پایش اکولوژیک:

 

پایش اکولوژیک لکه‌های مرجانی شمال شرق خلیج فارس در سال 2014 در پنج سایت ماندگار در جزایر هنگام و لارک (شکل 1) آغاز شده است.

 

 

 

 

شکل 1. موقعیت جغرافیایی سایت‌های پایش اکولوژیک لکه‌های مرجانی.

 

عکس‌برداری و ویدئوگرافی روی پانزده ترانسکت 20 متری در تابستان 2014 انجام شد، و پارامترهای بیولوژیک از جمله میزان پوشش اجزای اصلی بستر، فراوانی و تنوع مرجان‌ها، میزان شیوع بیماری‌ها و سفیدشدگی مرجان‌ها، و تنوع و فراوانی ماهیان مورد بررسی قرار گرفتند (شکل 2). در سایت‌های پایش، تراکم و تنوع فیتوپلانکتون، و پارامترهای زیست محیطی از جمله دمای زیر آب، شوری، اکسیژن محلول، مواد مغذی، و شیمی کربنات بصورت فصلی در حال ارزیابی می‌باشند (شکل 3). در اجتماع مرجانی هنگام، تغییرات فصلی نشست لارو و موجودات چسبنده بر کاشی­های سفالی نیز در حال بررسی است.

 

 

شکل 2. سایت‌های ماندگار و ترانسکت‌ها: a) سایتی در جزیره هنگام دارای کاشی‌های نشست، b) سایتی در جزیره لارک، C) نمونه‌ای از عکس‌کودرات‌ها، D) تجزیه و تحلیل کفزیان با استفاده از نرم افزار CPCe.

 

 

شکل 3. عملیات میدانی: a) نمونه‌برداری آب دریا جهت آنالیز شیمی کربنات، b) نمونه‌برداری آب دریا جهت آنالیز مواد مغذی، C) عملیات غواصی برای ارزیابی زیر آب، D) کاشت مرجان برای ارزیابی فصلی میزان رشد.

 

ارزیابی‌های دیگر:

از سال 2012، پارامترهای زیست محیطی از جمله دمای زیر آب، شوری، اکسیژن محلول، مواد مغذی، شیمی کربنات، و وضعیت سفید‌شدگی مرجان‌ها در لکه‌های مرجانی هنگام مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. همچنین مطالعاتی بر تعیین روند تغییرات فصلی میزان رشد Acropora downingi (مرجان غالب اجتماع مرجانی هنگام) (شکل 3d)، و تغییرات فصلی میزان و محتوای چربی آن متمرکز شده‌اند. به‌علاوه، وضعیت آلودگی PAHs در بافت مرجان و رسوبات تحت بررسی است (شکل 4).

 

 

 

 

شکل 4. a) بررسی نشست لارو و موجودات چسبنده، b) بررسی فیتوپلانکتون‌ها، C) بررسی شیمی کربنات (تیتراسیون قلیاییت کلD) بررسی آلاینده‌های PAHs.

 

محققان:

جهانگیر واجدسمیعی الف، ابوالفضل صالح ب، آرش شیروانی پ، ندا شیجونی، علی مهدی‌نیا ت، ندا مهدی‌پور ث، مهشید جلیلی ث، مهری هشترودی ج، فاطمه امینی‌یکتا چ، کوشا داب

 

مکاتبات:

الف بررسی پویایی اکولوژیک و میزان رشد فصلی (jvajedsamiei@inio.ac.ir)

ب بررسی شیمیایی و میزان رشد فصلی (saleh@inio.ac.ir)

پ تعییت اولویت حفاطتی لکه‌های مرجانی (پایان نامه دکتری) (arashbio@yahoo.com)

ت بررسی فصلی چربی (mehdinia@inio.ac.ir)

ث بررسی فیتوپلانکتون (neda.mehdipour@inio.ac.ir; m_jalili@inio.ac.ir)

ج بررسی آلودگی PAH (hashtroudi@inio.ac.ir)

چ بررسی موجودات چسبنده(f.aminiyekta@inio.ac.ir)

 

تقدیر:

با تشکر از باشگاه غواصی دایو پرشیا برای تامین محل سکونت در جزیره‌ی هنگام و حسن شریفی برای کمک در عملیات میدانی. با تقدیر از سازمان غیر دولتی CENESTA که سعی در ایجاد مناطق حفاظت شده‌ی بومی (ICCAs) در شمال خلیج فارس دارد، برای همفکری و مشارکت کوشا داب در عملیات میدانی زمستان 2014.

 

 

 

پایش لکه‌های مرجانی در شمال شرقی خلیج فارس

 

نگارنده: جهانگیر واجدسمیعی

 

با توجه به پیش‌بینی‌های علمی، در حال حاضر دمای  تابستانه لکه‌های مرجانی خلیج فارس هم‌تراز با دمایی است که آبسنگ‌های مرجانی تا پایان قرن جاری با آن مواجه خواهند شد. بنابراین، لکه‌های مرجانی خلیج فارس به عنوان مدلی برای درک اثر گرمایش جهانی بر آبسنگ‌های مرجانی مورد بررسی قرار می‌گیرند. اکوسیستم‌های مرجانی خلیج فارس همچنین با ارائه کالا و خدماتی از قبیل غذا و درآمد، فعالیت‌های تفریحی و پژوهشی، دفع ضایعات و حفاظت از سواحل از ارزش اقتصادی بالایی برخوردارند، و به عنوان بخشی مهم از امرار معاش محلی محسوب می‌شوند. با این وجود، این اکوسیستم‌ها توسط عوامل جهانی و محلی شامل تغییرات اقلیم، آلودگی نفتی، ساخت و ساز موج شکن، رسوب ناشی از تحولات ساحلی و لایروبی، صید ماهیان زینتی، آسیب گسترده‌ی لنگرها و تخلیه مواد مغذی و فاضلاب تهدید می‌شوند. در حالی که کاهش اثر عوامل استرس‌زای جهانی نیاز به همکاری‌های بین‌المللی دارد، تاثیرات منفی بسیاری از عوامل محلی را می‌توان با اعمال مدیریت مناسب کاهش داد. با این وجود، کمبود داده‌های زیست محیطی به روز از عوامل بازدارنده‌ی اقدامات مدیریتی به موقع جهت حفاظت از این اکوسیستم‌ها می‌باشد. بنابراین، بررسی‌های مداوم در لکه‌های مرجانی شمال شرق خلیج فارس با اهداف زیر صورت می‌گیرد:

 

·         تعیین وضعیت اکوسیستم‌ها و تهدیدات طبیعی و انسانی،

·         شناخت تغییرات زمانی و مکانی در تنوع و فراوانی موجودات دریایی،

·         شناخت روابط علت و معلولی در این اکوسیستم ها،

·         تعیین مسائل و مشکلات زیست محیطی ناشی از جوامع محلی،

·         شناسایی کیفیت عملکرد اقدامات مدیریتی محلی در حال انجام.

        

پایش اکولوژیک:

 

پایش اکولوژیک لکه‌های مرجانی شمال شرق خلیج فارس در سال 2014 در پنج سایت ماندگار در جزایر هنگام و لارک (شکل 1) آغاز شده است.

 

 

 

 

شکل 1. موقعیت جغرافیایی سایت‌های پایش اکولوژیک لکه‌های مرجانی.

 

عکس‌برداری و ویدئوگرافی روی پانزده ترانسکت 20 متری در تابستان 2014 انجام شد، و پارامترهای بیولوژیک از جمله میزان پوشش اجزای اصلی بستر، فراوانی و تنوع مرجان‌ها، میزان شیوع بیماری‌ها و سفیدشدگی مرجان‌ها، و تنوع و فراوانی ماهیان مورد بررسی قرار گرفتند (شکل 2). در سایت‌های پایش، تراکم و تنوع فیتوپلانکتون، و پارامترهای زیست محیطی از جمله دمای زیر آب، شوری، اکسیژن محلول، مواد مغذی، و شیمی کربنات بصورت فصلی در حال ارزیابی می‌باشند (شکل 3). در اجتماع مرجانی هنگام، تغییرات فصلی نشست لارو و موجودات چسبنده بر کاشی­های سفالی نیز در حال بررسی است.

 

 

شکل 2. سایت‌های ماندگار و ترانسکت‌ها: a) سایتی در جزیره هنگام دارای کاشی‌های نشست، b) سایتی در جزیره لارک، C) نمونه‌ای از عکس‌کودرات‌ها، D) تجزیه و تحلیل کفزیان با استفاده از نرم افزار CPCe.

 

 

شکل 3. عملیات میدانی: a) نمونه‌برداری آب دریا جهت آنالیز شیمی کربنات، b) نمونه‌برداری آب دریا جهت آنالیز مواد مغذی، C) عملیات غواصی برای ارزیابی زیر آب، D) کاشت مرجان برای ارزیابی فصلی میزان رشد.

 

ارزیابی‌های دیگر:

از سال 2012، پارامترهای زیست محیطی از جمله دمای زیر آب، شوری، اکسیژن محلول، مواد مغذی، شیمی کربنات، و وضعیت سفید‌شدگی مرجان‌ها در لکه‌های مرجانی هنگام مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. همچنین مطالعاتی بر تعیین روند تغییرات فصلی میزان رشد Acropora downingi (مرجان غالب اجتماع مرجانی هنگام) (شکل 3d)، و تغییرات فصلی میزان و محتوای چربی آن متمرکز شده‌اند. به‌علاوه، وضعیت آلودگی PAHs در بافت مرجان و رسوبات تحت بررسی است (شکل 4).

 

 

 

 

شکل 4. a) بررسی نشست لارو و موجودات چسبنده، b) بررسی فیتوپلانکتون‌ها، C) بررسی شیمی کربنات (تیتراسیون قلیاییت کلD) بررسی آلاینده‌های PAHs.

 

محققان:

جهانگیر واجدسمیعی الف، ابوالفضل صالح ب، آرش شیروانی پ، ندا شیجونی، علی مهدی‌نیا ت، ندا مهدی‌پور ث، مهشید جلیلی ث، مهری هشترودی ج، فاطمه امینی‌یکتا چ، کوشا داب

 

مکاتبات:

الف بررسی پویایی اکولوژیک و میزان رشد فصلی (jvajedsamiei@inio.ac.ir)

ب بررسی شیمیایی و میزان رشد فصلی (saleh@inio.ac.ir)

پ تعییت اولویت حفاطتی لکه‌های مرجانی (پایان نامه دکتری) (arashbio@yahoo.com)

ت بررسی فصلی چربی (mehdinia@inio.ac.ir)

ث بررسی فیتوپلانکتون (neda.mehdipour@inio.ac.ir; m_jalili@inio.ac.ir)

ج بررسی آلودگی PAH (hashtroudi@inio.ac.ir)

چ بررسی موجودات چسبنده(f.aminiyekta@inio.ac.ir)

 

تقدیر:

با تشکر از باشگاه غواصی دایو پرشیا برای تامین محل سکونت در جزیره‌ی هنگام و حسن شریفی برای کمک در عملیات میدانی. با تقدیر از سازمان غیر دولتی CENESTA که سعی در ایجاد مناطق حفاظت شده‌ی بومی (ICCAs) در شمال خلیج فارس دارد، برای همفکری و مشارکت کوشا داب در عملیات میدانی زمستان 2014.

 

 

کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.
طراحی پورتال و بهینه سازی (SEO) : شرکت راهبر