پژوهشگاه در مسیر هموار کردن توسعه دریا محور
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی، دکتر علی مهدینیا، سرپرست این پژوهشگاه، در بیانیهای به مناسبت روز جهانی علم و آغاز هفته ترویج علم، با اشاره به شعار یونسکو با عنوان «اعتماد، دگرگونی و فردا: علمی که تا سال ۲۰۵۰ به آن نیاز داریم»، بر نقش محوری علم در ساختن آیندهای امن، پایدار و عادلانه برای همه جوامع تأکید کرد.
متن کامل بیانیه به شرح زیر است:
بازخوانی نقش علم در توسعه پایدار
دکتر مهدینیا در آغاز این بیانیه با تبریک روز جهانی علم، اظهار داشت: «۱۰ نوامبر، روز جهانی علم برای صلح و توسعه، به عنوان یکی از مهمترین مناسبتهای تقویم علمی یونسکو، فرصتی است برای بازاندیشی نقش علم در ساختن آیندهای امنتر، پایدارتر و عادلانهتر برای همه جوامع.» وی افزود: «امسال یونسکو با شعار "اعتماد، دگرگونی و فردا: علمی که تا سال ۲۰۵۰ به آن نیاز داریم"، نگاه جهانی را به ضرورت توسعه علمی مبتنی بر اعتماد عمومی، تحول فناورانه و چشماندازی بلندمدت معطوف کرده است.»
چشمانداز جهانی علم تا سال ۲۰۵۰
سرپرست پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی با تشریح چشمانداز جهانی علم، خاطرنشان کرد: «در مقیاس جهانی، چالشهایی همچون تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آب، فشار بر اکوسیستمها، آلودگی و نیاز رو به افزایش به انرژی، جهان را به سمت وابستگی بیشتر به پژوهش و فناوری سوق داده است.» وی ادامه داد: «سیاستگذاری علمی تا افق ۲۰۵۰، بر ایجاد ظرفیتهای پژوهشی برابر در سطح جهانی، تقویت دیپلماسی علم، و سرمایهگذاری گسترده در پژوهشهای مرزی و فناوریهای تحولآفرین تمرکز دارد.»
دکتر مهدینیا حرکت به سمت آیندهای تابآور را منوط به همکاریهای بینالمللی دانست و تصریح کرد: «حرکت به سمت آیندهای تابآور تا سال ۲۰۵۰ تنها با اتکا به دانش پیشرفته، مدلسازیهای علمی، فنّاوریهای نو و همکاری بینالمللی ممکن خواهد بود.»
وی سه ستون اصلی افق علم در جهان تا سال ۲۰۵۰ را اینگونه برشمرد:
«۱.پیشرفتهای انفجاری در فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی و دادههای بزرگ
۲.بحرانهای مشترک جهانی شامل تغییرات اقلیمی و کمبود آب
۳.ضرورت مشارکت همگانی در علم با تکیه بر سواد علمی جوامع»
اقیانوسها؛ محور علم امروز، امنیت فردا
دکتر مهدینیا در بخش دیگری از بیانیه خود با عنوان "اقیانوسها؛ محور علم امروز، امنیت فردا" هشدار داد: «اقیانوسها، که بیش از ۷۰ درصد سطح زمین را پوشاندهاند، در خط مقدم چالشهای عصر جدید قرار دارند.» وی افزود: «گزارشهای بینالمللی نشان میدهد گرمایش سریع اقیانوسها، افزایش سطح آب دریا، اسیدی شدن، کاهش اکسیژن و گسترش آلودگیهای پلاستیکی و شیمیایی، آینده بسیاری از مناطق ساحلی و گونههای دریایی را به شدت تهدید میکند.»
سرپرست پژوهشگاه با اشاره به گزارش «وضعیت اقیانوس ۲۰۲۴» یونسکو، به تشریح نکات کلیدی این گزارش پرداخت و گفت: «این گزارش نشان میدهد شرایط اقیانوسها سرعتی بیسابقه از دگرگونی را تجربه میکند که از جمله میتوان به گرمایش بیسابقه آبها، افزایش اسیدی شدن، افزایش سطح دریا و گسترش آلودگیهای دریایی اشاره کرد.» وی تأکید کرد: «مقابله با این چالشها مستلزم تحول در پایش اقیانوسها از طریق فناوریهای هوشمند، هوش مصنوعی و شبکههای داده جهانی است.»
نقش کلیدی فناوریهای نوین
دکتر مهدینیا در ادامه بر نقش فناوریهای نوین در مدیریت اقیانوسها تأکید و اظهار داشت: «بهکارگیری هوش مصنوعی، مدلسازیهای پیشبینی، فناوریهای سنجشازدور، سامانههای پایش هوشمند و دادههای ماهوارهای، افقهای تازهای برای مدیریت تغییر اقلیم، شناسایی آلودگیها و حفاظت از سواحل گشوده است.» وی افزود: «این فناوریها زمانی میتوانند مؤثر باشند که با ترویج علم، آموزش جامعه و افزایش ظرفیت علمی کشور همراه شوند.»
جایگاه ایران و اقدامات پژوهشگاه
سرپرست پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی با اشاره به جایگاه علمی ایران، خاطرنشان کرد: «جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر با اتکا به ظرفیتهای علمی خود و همکاری با شبکههای بینالمللی گامهای مهمی در حوزه توسعه علوم دریایی و ترویج علم برداشته است.»
وی با اشاره به نقش محوری این پژوهشگاه، افزود: «پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی، به عنوان مرجع ملی در حوزه علوم دریایی، طی سالیان گذشته تلاش کرده است فاصله بین علم و جامعه را کاهش دهد و اهمیت اقیانوسها را برای مردم، سیاستگذاران و نسل جوان روشن سازد.»
دکتر مهدینیا به تشریح فعالیتهای پژوهشگاه پرداخت و گفت: «این پژوهشگاه تلاشهای گستردهای در حوزه ترویج علم اقیانوسی، افزایش سواد دریایی جامعه، گسترش همکاریهای ملی و بینالمللی و توسعه پایش و پژوهشهای دریایی به انجام رسانده است.» وی ادامه داد: «اجرای کارگاههای تخصصی، مشارکت فعال در "دهه علوم اقیانوس برای توسعه پایدار"، آگاهیرسانی عمومی، تولید محتوای علمی برای گروههای سنی مختلف و همکاری با یونسکو از جمله این اقدامات است.»
تأکید بر تعهدات آینده
در پایان این بیانیه، دکتر مهدینیا با تأکید بر ضرورت علم مردممحور و آیندهنگر، اظهار داشت: «اکنون بیش از هر زمان دیگری جهان به علمی نیاز دارد که مردممحور، مشارکتی، اخلاقمحور و آیندهنگر باشد؛ علمی که نه فقط برای حل مسائل امروز، بلکه برای محافظت از آینده نسلهای بعد طراحی شده باشد.»
وی با یادآوری نقش حیاتی اقیانوسها، گفت: «اقیانوسها قلب تپنده سیارهاند و ما وظیفه داریم دانش، فناوری و آگاهی عمومی را برای حفاظت از آنها در کنار هم قرار دهیم. آینده پایدار بدون علم و پژوهش ممکن نیست.»
سرپرست پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی در پایان بر تعهد این نهاد تأکید کرد و گفت: «پژوهشگاه بار دیگر بر تعهد خود به پژوهشهای راهبردی، توسعه علم، ترویج سواد اقیانوسی و گسترش همکاریهای علمی بینالمللی تأکید میکند و آماده است با همکاری دانشگاهها، سازمانهای دولتی، جوامع محلی و نهادهای بینالمللی، مسیر توسعه دریامحور مبتنی بر علم را برای ایران عزیز هموارتر نماید.»
