فراخوان حمایت ویژه بنیاد ملی علم ایران از پژوهش‌های جنوبگان منتشر شد
بنیاد ملی علم ایران با همکاری مرکز ملی تحقیقات جنوبگانِ پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، فراخوان حمایت از طرح‌های پژوهشی، پسادکتری و رساله‌های دکتری در ۵ حوزه اولویت‌دار جنوبگان را منتشر کرد؛ مهلت ارسال پروپوزال طرح‌های پژوهشی ۱۱ آذر ۱۴۰۵ و رساله‌ها و پسادکتری‌ها پایان سال ۱۴۰۵ است و حمایت‌ها شامل تا ۳ میلیارد تومان برای طرح‌های پژوهشی و مبالغ مشخص برای پسادکتری و دکتری می‌شود.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، بنیاد ملی علم ایران در نظر دارد با همکاری مرکز ملی تحقیقات جنوبگان، از پژوهش‌های تخصصی حوزه جنوبگان در قالب طرح‌های پژوهشی، طرح‌های پسادکتری و رساله‌های دکتری حمایت ویژه کند.
جنوبگان آخرین پهنه بزرگ طبیعی زمین است که بر اساس نظام معاهده جنوبگان، صرفاً برای اهداف صلح‌آمیز و پژوهش‌های علمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این منطقه نقشی کلیدی در تنظیم اقلیم جهانی، گردش اقیانوسی، چرخه کربن، تغییرات سطح آب دریاها و پایداری زیست‌بوم‌های زمین دارد و از این‌رو یکی از مهم‌ترین کانون‌های پژوهش‌های بین‌رشته‌ای جهان محسوب می‌شود.
تحولات علمی و سیاسی دهه‌های اخیر نشان می‌دهد کشورهایی که حضور مستمر و مؤثر علمی در جنوبگان دارند، از جایگاه بالاتری در همکاری‌های بین‌المللی، تولید دانش مرجع و مشارکت در تصمیم‌سازی‌های مرتبط با آینده این منطقه برخوردار خواهند بود. از این منظر، توسعه ظرفیت‌های ملی در حوزه جنوبگان نه‌تنها یک ضرورت علمی، بلکه یک سرمایه‌گذاری بلندمدت راهبردی برای کشور است.
جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۷ با مرکزیت «پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی» فعالیت‌های علمی مرتبط با جنوبگان را آغاز کرد و در سال ۱۳۹۲ «مرکز ملی تحقیقات جنوبگان» در این پژوهشگاه تأسیس شد. ایران از سال ۲۰۱۴ با نمایندگی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، عضو کمیته علمی تحقیقات جنوبگان (SCAR) بوده و طی سال‌های گذشته موفق به اجرای پروژه‌های پژوهشی، انتشار مقالات علمی، برگزاری نشست‌های تخصصی و توسعه همکاری‌های علمی بین‌المللی در حوزه جنوبگان شده است. با وجود این دستاوردها، فعالیت‌های کشور در این حوزه هنوز در مرحله ظرفیت‌سازی اولیه قرار دارد و برای دستیابی به حضور پایدار و مؤثر علمی در جنوبگان، نیازمند برنامه‌ای منسجم و حمایت هدفمند ملی است.
اهداف برنامه
- تقویت مرکز ملی تحقیقات جنوبگان به‌عنوان مرجع ملی این حوزه
- توسعه زیرساخت داده‌ای و سامانه‌های پایش و رصد جنوبگان
- تربیت نیروی انسانی متخصص در علوم و فناوری‌های قطبی
- گسترش همکاری‌های بین‌المللی و مشارکت فعال در برنامه‌های علمی جنوبگان
- حمایت از پژوهش‌های بنیادی و کاربردی مرتبط با جنوبگان
- ارتقای جایگاه علمی جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی مرتبط
حوزه‌های اولویت‌دار
این فراخوان در گام اول برنامه، از طرح‌های پژوهشی، طرح‌های پسادکتری و رساله‌های دکتری در ۵ حوزه زیر حمایت می‌کند:
۱. داده و زیرساخت دیجیتال
- توسعه بانک داده‌های جنوبگان
- طراحی زیرساخت همزاد دیجیتال (Digital Twin) اقیانوس جنوبی
۲. پایش محیطی اقیانوس جنوبی
- فیزیک و دینامیک اقیانوس
- شیمی و بیوژئوشیمی دریا
- تنوع زیستی دریایی
- میکروپلاستیک‌ها و آلاینده‌های نوظهور
- پدیده‌های سطحی و زیرسطحی دریایی
۳. مطالعات محیطی قاره جنوبگان
- یخچال‌شناسی
- زمین‌شناسی و ژئوفیزیک قطبی
- بوم‌شناسی و زیست‌شناسی قطبی
- تغییرات اقلیمی و دیرین‌اقلیم
- جوی و هواشناسی
۴. مدل‌سازی و سامانه‌های هوشمند
- مدل‌سازی اقلیم قطبی
- مدل‌سازی اقیانوسی
- مدل‌سازی یکپارچه یخ-اقیانوس-جو
- مدل‌سازی جوی
۵. فناوری و حکمرانی
- فناوری‌های پایش محیط‌های فرین
- سامانه‌های خودکار مشاهده‌گری
- مطالعات حقوقی و حکمرانی جنوبگان
شرایط متقاضیان
مجری اصلی طرح پژوهشی باید عضو هیئت‌علمی یکی از دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی مورد تأیید وزارتین علوم و بهداشت باشد. در مورد حمایت از طرح‌های پسادکتری و رساله‌های دکتری، مطابق شرایط درج‌شده در شیوه‌نامه عمل خواهد شد. هر متقاضی می‌تواند صرفاً یک پیشنهاده در این فراخوان ارسال کند.
زمان‌بندی فراخوان
- آغاز فراخوان: ۱۱ مهر ۱۴۰۵
- پایان مهلت ارسال پروپوزال برای طرح‌های پژوهشی: ۱۱ آذر ۱۴۰۵
- پایان مهلت ارسال پروپوزال برای رساله‌های دکتری و پژوهش‌های پسادکتری: پایان سال ۱۴۰۵
مبلغ حمایت
- مبلغ حمایت از طرح‌های پژوهشی اعضای هیئت‌علمی تا سقف هر طرح ۳ میلیارد تومان است.
- برای حمایت از طرح‌های پسادکتری، مبلغ ۳۷۵ میلیون تومان به‌عنوان حق‌الزحمه به پژوهشگر برای یک سال و ۴۰ میلیون تومان به‌عنوان حق‌التحقیق به استاد میزبان طرح پرداخت خواهد شد. همچنین تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان به‌عنوان گرنت اجرای طرح به استاد میزبان پرداخت می‌شود.
- برای حمایت از رساله‌های دانشجویان دکتری، مبلغ ۳۷۵ میلیون تومان به‌عنوان حق‌الزحمه به دانشجو برای دو سال و تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان گرنت برای تأمین ملزومات پژوهش به استاد راهنما پرداخت خواهد شد.
شیوه ثبت‌نام و ارسال درخواست
متقاضیان جهت ثبت‌نام می‌توانند به سامانه کایپر مراجعه کرده و از طریق بخش متقاضیان/پژوهشگران اقدام کنند. در صورت نداشتن پروفایل مشخصات فردی در این سامانه، ابتدا ثبت‌نام نموده و سپس با نام کاربری (Email) و رمز عبور اعطاشده وارد سامانه شوند. پس از ورود، در بخش «ارسال طرح جدید» می‌توانند از کارتابل برنامه توسعه پژوهش‌های جنوبگان، اقدام به ارسال طرح نمایند.
پاسخ به پرسش‌ها
پژوهشگران پس از مطالعه توضیحات فراخوان و آیین‌نامه‌های مربوطه در پورتال بنیاد ملی علم ایران، در صورت داشتن هرگونه ابهام یا سؤال در خصوص فرایند ارسال طرح، شرایط و محتوای علمی فراخوان، می‌توانند از پروفایل خود در سامانه کایپر، خطاب به واحد ارتباط با صنعت، تیکت ارسال کنند.